Bakanlık Süreci Yakından Takip Ediyor

Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, hantavirüsle ilgili gelişmelerin bilimsel veriler doğrultusunda titizlikle takip edildiği belirtildi.

Açıklamada, halk sağlığını tehdit edebilecek bulaşıcı hastalıklara karşı tarama, önleme, kontrol ve izleme çalışmalarının sürdürüldüğü ifade edildi.

Türkiye’de Hantavirüs Vakası Var mı?

Bakanlık açıklamasında, Türkiye’de hantavirüse ilişkin doğrulanmış bir vaka bulunmadığı vurgulandı. Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada ise şu ifadelere yer verildi:

‘’Kamuoyuna yansıyan hantavirüs vakalarına ilişkin süreç, Bakanlığımız tarafından bilimsel esaslar doğrultusunda titizlikle takip edilmektedir.

Ülkemizde henüz pozitif vaka tespit edilmemiştir. Vatandaşlarımızın yalnızca resmî makamlar tarafından yapılan açıklamaları dikkate almaları, kamuoyunda dolaşıma giren doğrulanmamış bilgilere karşı dikkatli olmaları önem arz etmektedir.

Bakanlığımız; halk sağlığını tehdit edebilecek her türlü bulaşıcı hastalığa karşı; tarama, önleme, kontrol ve izleme çalışmalarını ilgili tüm birimleriyle kesintisiz şekilde sürdürmektedir.’’

Hantavirüs Nedir, Hantavirüs Nasıl Bulaşır?

Hantavirüs, çoğunlukla kemirgenlerden insanlara bulaşan viral bir hastalık olarak biliniyor. Virüs; kemirgenlerin kurumuş dışkı, idrar ve salyalarının karıştığı havanın solunmasıyla, bazı durumlarda ise ısırılma veya tırmalanma yoluyla insanlara geçebiliyor.

Hantavirüs Belirtileri Nelerdir?

Hantavirüs enfeksiyonunun ilk belirtileri genellikle grip benzeri semptomlarla başlıyor. Enfeksiyondan sonraki 1 ila 2 hafta içinde ortaya çıkabilen belirtiler arasında yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları, halsizlik ve yorgunluk yer alıyor.

Ayrıca mide bulantısı, kusma, karın ağrısı, iştahsızlık ve bazı vakalarda ishal de görülebiliyor. Hastalığın geç belirtilerinde ise öksürük, nefes darlığı, göğüste sıkışma hissi ve düşük tansiyon gibi belirtiler ortaya çıkıyor. Uzmanlar, belirtilerin ilerlemesi halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurulması gerektiğini belirtiyor.

Yolcu Gemisinde Hantavirüs Alarmı

Arjantin’den 1 Nisan’da hareket eden Hollanda bayraklı MV Hondius adlı yolcu gemisinde hantavirüs vakaları tespit edildi.

26 ülkeden 147 yolcu ve mürettebatın bulunduğu gemide şu ana kadar 3 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 6 Mayıs itibarıyla gemide 8 hantavirüs vakasının bulunduğunu açıkladı.

DSÖ’den Hantavirüs Açıklaması!

Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan açıklamada, yolcuların, temaslıların ve mürettebatın güvenliğinin sağlanması için ilgili ülkelerle iş birliğinin sürdüğü belirtildi.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus ise durumun Covid-19 salgınıyla kıyaslanamayacağını ifade ederek, “Dünyanın geri kalanı için risk düşük” değerlendirmesinde bulundu.

Temaslılar Karantinaya Alındı

Virüs nedeniyle hayatını kaybeden bir yolcuyla temas ettiği belirlenen, Hollanda merkezli KLM Havayolları bünyesindeki bir kabin memurunun ise karantinaya alındığı bildirildi.

Ayrıca, Güney Afrika’nın Johannesburg kentine yapılan uçuşta bulunan yolcu ve mürettebatla iletişime geçilmeye çalışıldığı belirtildi.

Gemi Kanarya Adaları’na Gidiyor

Hantavirüs vakalarının ardından gemide bulunan bazı hastaların tahliye edilerek Hollanda’ya sevk edildiği açıklandı. Yolcu gemisinin ise İspanya’ya bağlı Kanarya Adaları’ndaki Tenerife Limanı’na doğru seyrini sürdürdüğü bildirildi.

İspanya Sağlık Bakanı Monica Garcia Gomez, sağlık durumu uygun olan yabancı yolcuların buradan ülkelerine gönderileceğini açıkladı.

Uzmanlar Yakından Takip Ediyor

Uzmanlar, mevcut tabloya göre hantavirüsün küresel çapta bir salgına dönüşme riskinin düşük olduğunu belirtse de, vaka kümelenmelerinin dikkatle takip edildiğini ifade ediyor. Özellikle uluslararası seyahatler ve temas zincirleri nedeniyle sağlık otoriteleri süreci yakından izliyor.

Hantavirüs Nedir?

Hantavirüs, Bunyaviridae ailesine mensup RNA yapılı bir virüs olarak biliniyor. İsmini ise ilk kez izole edildiği Güney Kore’de bulunan Hantaan Nehri’nden alıyor. Virüsün neden olduğu ve Kanamalı Ateşle Seyreden Renal Sendrom (HFRS) olarak adlandırılan hastalık türü ağırlıklı olarak Asya ve Avrupa kıtalarında görülüyor. Hantavirüsün, Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS) olarak bilinen ve akciğerleri etkileyen tipi ise daha çok Amerika kıtasında yaygın olarak rastlanıyor.

Türkiye’de ise hantavirüsün ilk olarak 1997 yılında görüldüğü belirtildi. Hantavirüs çoğunlukla kemirgenlerden bulaşan bir hastalık olarak biliniyor. Virüs; solunum yetmezliği, iç kanama ve böbrek yetmezliğine sebebiyet verebiliyor. Ancak şu anda Türkiye için herhangi bir risk bulunmuyor.

Sigara Satışlarına Yeni Düzenleme

Sağlık Bakanlığı, tütün kullanımını azaltmaya yönelik yeni uygulamalar üzerinde çalışma yürütüyor. Bu kapsamda sigara satışında yaş kontrolünü daha sıkı hale getirecek modeller değerlendiriliyor.

Japonya Modeli İnceleniyor

Bakanlık, Japonya’da uygulanan sistemi gündemine aldı. Söz konusu modele göre sigara satın almak isteyen kişilerin, 20 yaş ve üzeri olduklarını kimlik belgesiyle kanıtlamaları gerekiyor.

Kimlik İbrazı Zorunlu Olabilir

Değerlendirilen düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde Türkiye’de de sigara alımında kimlik ibrazı zorunlu hale gelebilecek. Böylece özellikle gençlerin tütün ürünlerine erişiminin sınırlandırılması hedefleniyor.

Yeni Mevzuat Çalışması Sürüyor

Bakanlık ayrıca kapalı alanlarda tütün kullanımına ilişkin yeni mevzuat düzenlemeleri üzerinde de çalışıyor. Bu kapsamda “dumansız hava sahasının” genişletilmesine yönelik adımların atılması planlanıyor.

Amaç Tütün Kullanımını Azaltmak

Yapılması planlanan düzenlemelerle birlikte toplum genelinde tütün kullanımının azaltılması ve bağımlılıkla mücadelenin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Yayımlanan listede, farklı ürün gruplarında içerik ile etiket bilgileri arasında uyumsuzluklar tespit edildiği belirtildi.

Et Ürünlerinde Uygunsuzluklar

Denetimler kapsamında özellikle et ürünlerinde ciddi uygunsuzluklara rastlandı. Bazı işletmelerde lahmacun ve pide iç harçlarında, ürün içeriğinde belirtilmemesine rağmen sakatat, kalp ve taşlık gibi parçaların kullanıldığı tespit edildi.

Ayrıca dana eti olarak satışa sunulan bazı köfte, kebap ve sucuk ürünlerinde mekanik ayrılmış kanatlı eti ve kanatlı et karışımları bulunduğu açıklandı.

Tek Tırnaklı Eti Tespiti

İzmir’in Çiğli ilçesinde faaliyet gösteren bir işletmeden alınan çiğ pide harcı örneğinde ise mevzuata aykırı şekilde tek tırnaklı hayvan eti (at, eşek gibi) tespit edildiği bildirildi.

Zeytinyağı ve Balda Tağşiş

Bitkisel yağlar kategorisinde yapılan incelemelerde, “natürel sızma zeytinyağı” olarak satılan bazı ürünlerin içine daha düşük kaliteli yağlar ve farklı tohum yağlarının karıştırıldığı belirlendi.

Benzer şekilde süzme çiçek balı ürünlerinde de doğal içeriği yansıtmayan taklit ve tağşiş uygulamalarına rastlandığı ifade edildi.

Sağlığa Zararlı Maddeler Tespit Edildi

Bakanlık, bazı bitkisel macunlar, takviye edici gıdalar, çikolatalar ve alkolsüz içeceklerde gıdalarda kullanımı yasak olan ilaç etken maddelerinin bulunduğunu açıkladı.

Ayrıca fıstıklı sarma, toz biber ve bazı süt ürünlerinde gıdalarda kullanımına izin verilmeyen boyalar ile yabancı yağların kullanıldığı da tespit edildi. Yetkililer, tüketici sağlığını korumak amacıyla denetimlerin aralıksız sürdürüleceğini belirtti.

Türkiye’de Sigaraya Yönelik Devrim Niteliğinde Düzenleme

Türkiye’de halk sağlığını korumaya yönelik hazırlanan yeni yasa teklifi taslağıyla, 2040 yılı itibarıyla tütün ürünlerinin tamamen yasaklanması hedefleniyor. Avrupa Birliği hedefleriyle uyumlu olduğu belirtilen düzenleme, yaklaşık 19 milyon sigara kullanıcısını doğrudan ilgilendiriyor.

2040 Sonrası Tam Yasak Planlanıyor

Taslağa göre 1 Ocak 2040’tan itibaren tütün ürünlerinin üretimi, ithalatı ve satışı tamamen yasaklanacak. Bu tarihten sonra kuralları ihlal edenlere 1 milyon ile 5 milyon lira arasında değişen ağır para cezaları uygulanması öngörülüyor.

Sigara Yasakları Kademeli Uygulanacak

Tam yasağa kadar geçecek süreçte ise tütün kullanım alanlarının daraltılması planlanıyor. Yeme-içme alanlarının açık bölümlerinde sigara içilmesinin yasaklanması, hastane ve üniversite çevrelerinde belirli mesafe kuralları getirilmesi ve çocuk parkları, plajlar ile spor alanlarında sigara kullanımının tamamen sınırlandırılması düzenlemeler arasında yer alıyor.

Tütün Ürünleri Tanımı Genişletiliyor

Yeni düzenleme ile elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri ve nikotin içeren tüm sistemlerin yanı sıra sigarayı taklit eden ürünlerin de “tütün ürünü” kapsamına alınacağı belirtiliyor.

Ağır Yaptırımlar Öngörülüyor

Taslakta denetim yetkisinin mülki idare amirlerine devredilmesi, ihlallerde yüksek para cezaları ve ruhsat iptali gibi yaptırımların uygulanması yer alıyor. Çocuklara tütün ürünü satanlara ise hapis cezası öngörüldüğü ifade ediliyor.

Söz konusu düzenlemenin, Türkiye’de tütün bağımlılığını azaltmayı ve gelecek nesilleri korumayı amaçlayan en kapsamlı sağlık reformlarından biri olacağı belirtiliyor.

Denetimlerde “Renk Oyunu” Ortaya Çıktı

Tarım ve Orman Bakanlığı denetçileri tarafından gerçekleştirilen analizlerde, siyah çay üretiminde tüketiciyi yanıltmaya yönelik gıda boyası kullanıldığı tespit edildi. Laboratuvar sonuçları, çayın doğal yapısına müdahale edildiğini ortaya koydu.

Bakanlığın paylaştığı resmi verilere göre, Altıncezve Gıda Konfeksiyon Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne ait ürünlerde uygunsuzluk belirlendi. Firmanın “Altıncezve Ehl-i Keyf” markalı 3 kilogramlık siyah çay paketlerinde yapılan incelemelerde harici gıda boyası bulunduğu tescillendi.

Toplatma Süreci Başlatıldı

Gıda boyası tespit edilen çay için idari yaptırım süreci başlatıldı. Yetkililer, özellikle “2884” parti numaralı ürünlere dikkat çekerek bu ürünlerin piyasadan toplatılması ve imha edilmesi sürecinin takip edildiğini bildirdi.

Tüketicilere Uyarı

Uzmanlar, boyalı çayların demlenme sırasında normalden çok daha hızlı ve koyu renk vermesinin önemli bir belirti olduğunu ifade etti. Vatandaşların, Bakanlığın güncel ifşa listelerini takip ederek şüpheli ürünleri ilgili birimlere bildirmesi istendi.

Güvensiz Ürün Listesine Girdi

Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan denetimler sonucunda, çocuklara yönelik satılan “Collex” marka parmak ve yüz boyası güvensiz ürün olarak tespit edildi. Ürün, Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS)’nde yayımlanan 16 Mart tarihli bildirimle yasaklandı.

Testlerden Geçemedi

Denetimlerde, ürünün Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği kapsamında belirlenen limit değerleri aşan kimyasal içerikler barındırdığı belirlendi.

Söz konusu ürünün güvensizlik nedeni olarak yapılan açıklamada: ‘’Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2 Kısım-C’De Belirlenen Kimyasallar İçin Özel Limit Değerleri Ve Ts En 71-9&10&11 Test Metotlarına Göre Koruyucular Başlığı Altında 2-Metilisothiazolin-3 (2H) –On (Cas Numarası:2682-20-4)” Kimyasalından (Limit Değer:0,25Ppm Siyah: 0,1Ppm, Yeşil: 0,4Ppm, Mavi: 0,4Ppm, Kırmızı: 0,8Ppm, Sarı:0,4 Ppm, Beyaz: 0,5Ppm“Kalır” Sonucu Almıştır’’ ifadelerine yer verildi.

Satış Yasaklandı, Toplatma Kararı Alındı

Söz konusu riskler nedeniyle “Collex” marka ürünün piyasaya arzı yasaklanırken, satışta bulunan ürünlerin de toplatılmasına karar verildi. Yetkililer, tüketicilerin bu ürünü kullanmamaları konusunda uyarıda bulundu.

36 İlaç İçin Geri Ödeme Kararı

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, diyabet, hemofili, enfeksiyon hastalıkları, alerji aşıları ve kan ürünleri başta olmak üzere toplam 36 ilacın geri ödeme kapsamına alındığını bildirdi.

Yerli Üretim Vurgusu

Açıklamada, geri ödeme listesine alınan ilaçların 27’sinin yerli üretim olduğuna dikkat çekildi. Bu adımın hem sağlık hizmetlerine erişimi artırması hem de yerli üretimi desteklemesi hedefleniyor.

“En Güncel Tedavilere Erişim Güçlenecek”

Bakan Memişoğlu paylaşımında, vatandaşların en güncel tedavilere erişimini güçlendirmeye yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtti. Açıklamada, sağlık alanında yerli üretimi destekleme kararlılığının devam ettiği ifade edildi.

Memişoğlu, “Bayramımızın bereketi, yerli şifa müjdesi” ifadeleriyle duyurduğu gelişmenin ülkeye ve millete hayırlı olmasını temenni etti.

ABD merkezli Valisure laboratuvarı, bazı popüler akne kremlerinde yüksek oranda kanserojen madde bulduğunu açıkladı. Bu durum, akne tedavisi için bu ürünleri kullanan kişilerde endişe yarattı.

Kanserojen maddeye rastlanan markalar arasında:

Estee Lauder'in sahibi olduğu Clinique

Target'ın sahibi olduğu Up & Up

Reckitt Benckiser'in sahibi olduğu Clearasil

Proactiv

PanOxyl

Walgreens'in akne sabunu

Walmart'ın Equate Beauty akne kremi

Valisure, FDA'ya dilekçe sunarak:

Söz konusu ürünlerin piyasadan çekilmesini

Bir soruşturma başlatılmasını

Sektör kılavuzunun gözden geçirilmesini talep etti.

Laboratuvarın açıklamasına göre:

Halktv'nin haberine göre, Benzoil peroksit içeren akne kremlerinde "kabul edilemez derecede yüksek" benzen oluşabiliyor.

Bu durum, güneş kremi ve diğer ürünlerde rastlanan benzen kirliliğinden farklı.

Benzoil peroksit ürünlerindeki benzen, benzoil peroksitin kendisinden kaynaklanıyor.

Bazı ürünlerde FDA'nın benzen için belirlediği limitin 800 katı benzen bulundu.

Estee Lauder'in hisse senedi borsada %3 değer kaybetti.

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi KBB Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cemal Cingi, “Mevsimsel olarak RSV, rhinovirüs, influenza ve Covid-19 virüsleri pik yapmış durumda ve bu virüsler, solunum yolu enfeksiyonları ile karakterizedir. Bağışıklık sistemi düşük bireylerde ise artan virüs yükü, bakteriyel enfeksiyonlarla bir araya geldiğinde, üst solunum yolları enfeksiyonlarına alt solunum yolu enfeksiyonları da eşlik ediyor. Bu durum, hastalık şiddetinin artmasına ve iyileşme süresinin uzamasına neden oluyor. Buna karşılık, güçlü bir bağışıklık sistemine sahip bireylerde, virüs ve bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlar daha hafif belirtilerle seyrediyor, bu bireyler hastalığı ayakta atlatabiliyor. Buna karşılık doğal bir arı ürünü olan propolis, içerdiği fenolik ve flavonoidler sayesinde bağışıklık sistemini desteklemeye yardımcı oluyor” dedi.

Arı Ürünleri Uzmanı Gıda Yüksek Mühendisi Dr. Aslı Elif Tanuğur Samancı ise şu açıklamalarda bulundu:
“Günümüzde, yetersiz ve dengesiz beslenme, fast food tüketimi, sigara ve alkol kullanımı, yetersiz uyku, stres gibi çevresel faktörler bağışıklık sistemini olumsuz etkiliyor. Güçlü bir bağışıklık sisteminin anahtarı ise, hijyen kuralları, dengeli beslenme, iyi bir uyku ve sağlıklı bir yaşam tarzı Tüm bunlarla birlikte, fenolik ve flavonoidler bakımından zengin bir arı ürünü olan propolisin düzenli tüketimi de bağışıklık sistemini doğal olarak desteklemeye yardımcı oluyor. Pek çok bilimsel çalışma, propolisin virüs ve bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlarla mücadelede etkili bir doğal arı ürünü olduğuna dikkat çekiyor. Arı ürünlerinin kalitesi bakımından oldukça değerli bir bitki örtüsüne sahip Anadolu coğrafyasından elde edilen propolis özütleri, yüksek polifenol içeriğiyle bağışıklık sistemini desteklemeye yardımcıdır. En az yüzde 10 oranında saf propolis içeren bir özütten çocukların günde 10 damla, yetişkinlerin ise günde 20 damla ile beslenmesine değer katması mümkün. İhtiyaç halinde ise bu miktarlar 4 kata kadar artırılabilir.”

Anadolu propolisinin Covid-19 enfeksiyonlarında karşıda etkili olduğuna değinen Dr. Samancı, “2021 yılında yayınlanan bir vaka raporunda; Covid-19testi pozitif çıkan 38 yaşındaki hastanın medikal tedavi sürecinde propolisin kullanımı ve hastalık sürecine etkisi bildirildi. Hastaneye yatışının 3. günü şiddetli solunum yetmezliğine bağlı olarak yoğun bakıma sevk edilen hastanın tedavisini düzenleyen hekim, destek tedavi olarak propolis kullanımına karar verdi. En az yüzde 30 oranında saf propolis içeren bir özütten günde 80 damla kullanılmıştır. Bilimsel çalışmada, propolis kullanımının 3. gününde nefes almada rahatlama görüldü. Propolis takviyesinin 7. gününde ise hasta yoğun bakımdan çıkarılmış ve mekanik solunum desteği kesildi. Propolis takviyesinin 10. günde akciğer görüntülemesinde belirgin iyileşme, 15. gün kontrolünde akciğerlerinin tamamen iyileştiği bildirildi” ifadelerine yer verdi.

Beyinde oluşabilecek problemler hakkında açıklamalarda bulunan Nöroloji Uzmanı Dr. Hikmet Dolu, iskemik inmenin en sık görülen inme türü olduğunu belirtti. Beyinde bulunan kan damarlarındaki daralma ya da tıkanıklık gibi problemler sonucunda ortaya çıkabilen iskemik inmeye karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Hemorajik inme hakkında da açıklamalarda bulunan Dolu, beyindeki kan damarlarının yırtılması sonucunda oluşabilen bir inme türü olduğunu açıkladı. Siz ya da çevrenizdeki bir kişinin inme geçirmesi durumunda semptomlara dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayan uzman isim felcin ardından uygulanabilecek tedavi tekniklerine de değildi.

Konuşma ya da anlama güçlüğü ile birlikte 100, kol ya da bacakta meydana gelecek felç durumunda uyuşma gibi belirtilerin görülebildiğini belirten Dolu, ani olarak bir ya da iki gözde ortaya çıkan bulanıklık ya da karartılı görmenin de felç belirtisi olduğuna değindi. Hikmet Dolu, “Kişi etrafındakileri çift görebilir. Kusma, baş dönmesi ya da bilinç kaybının eşlik edebileceği ani ve şiddetli baş ağrısı oluşabilir. Ani baş dönmesi ve denge kaybı yaşamak mümkündür” sözlerini paylaştı.

Genç kişilere oranla 55 yaş ve üzeri kişilerde felç geçirme ihtimalinin daha yüksek olduğunu vurgulayan Uzm. Dr. Dolu, özellikle erkeklerde felç ihtimalinin kadınlara kıyasla daha yüksek olduğuna değindi. Bunun yanı sıra kadınlarda felç nedeniyle ölen sayısının erkeklere oranla daha yüksek olduğunu ifade eden uzman isim yaşam tarzı, fazla kilo ve obez olmak ile birlikte fiziksel hareketsizlik, uyuşturucu kullanımı, yüksek tansiyon, sigara içimi veya pasif içicilik, yüksek kolesterol, diyabet (şeker), uyku apnesi, kalp yetmezliği rahatsızlıklar, kişisel ya da ailevi inme öyküsü, kalp krizi, geçici iskemik atak geçmişi, korona enfeksiyonu, doğum kontrol hapları, hormon tedavilerinin inmeyi tetikleyebildiğini söyledi.

İnme probleminin önüne geçebilmek amacıyla uygulanabilecek yöntemleri ve tedavi yöntemlerinden bahseden Uzm. Dr. Hikmet Dolu, şu açıklamalarda bulundu:

“İnmeye sebep olabilecek risk etkenlerinin farkında olmak, hekimin önerilerine uymak ve sağlıklı bir hayat tarzını benimsemek, hipertansiyonu kontrol etmek, kolesterol ve doymuş yağ miktarını düşürmek, tütün kullanımını bırakmak, sağlıklı kiloyu korumak, meyve ve sebzesi zengin bir diyet uygulamak, düzenli egzersiz yapmak, alkol kullanımını sınırlandırmak veya ortadan kaldırmak, diyabeti yönetmek inmeyi engellemek için atılabilecek en iyi adımlardır.”

Felç türüne göre tedavinin de değişiklik gösterebileceğini aktaran uzman isim, iskemik felcin tedavisinde kan akışının beyni hızlı bir şekilde sağlanması gerektiğini vurguladı. Tedavinin olabildiğince erken dönemde verilmesinin önemli olduğuna değin Dolu, hızlı davranmanın yalnızca hayatta kalma oranını değil risklerin de azaltılmasını sağladığını belirtti.

Felç geçiren kişilerin rehabilitasyon programına dahil edilebileceğini aktaran uzman isim hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve felçten kaynaklanan sakatlığa göre bir program izlenebileceğini ifade etti.

Medipol Mega Üniversite Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü'nden Prof. Dr. Vedat Göral, dışarıdan sipariş edilen yiyeceklerin bulunduğu yağı, suyu geçirmeyen ısıya dayanıklı kimyasallarla desteklenmiş maddelerden olan kaplar, kahve bardakları, kullanılan eldivenlerin meydana getirdiği tehlikeleri anlattı. Prof. Dr. Göral, yurt dışı kaynaklı araştırmalarda “kalıcı kimyasallar” olarak adlandırılan PFAS maddelerinin bu ürünlerle vücuda geçtiğini ve kişileri ciddi problemlerle karşı karşıya bıraktığına dikkat çekti.

Araştırmaların kimyasal maruziyetle ilgili önemli bilgileri ortaya koyduğunu söyleyen Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Vedat Göral, “Yurt dışında çok güzel bir araştırma yapılmış buna göre dışarıda yemek yiyenlerde ev yemeklerine göre yüzde 35 oranında kimyasal maruziyet meydana geliyor. Dışarıda yediğimizde daha fazla kimyasal maruziyet, kalitesiz yağ ve bir takım ekstra maddelerle muhattap oluyoruz. Özellikle çocuklar, gençler, hamile bayanlar daha risk altında. En çok da cheeseburger, hamburger türü hazır gıdalarda oluşturuluyor. Özellikle işlenmiş etlerde ve ambalaj malzemelerinde yüksek oranda kimyasal maddeler bulunmuş. Maalesef gençler, üniversite gençleri hep dışarıda yemek yiyorlar, ev yemeğinin tadını bilmeden yetişiyorlar. Vücuda giren kimyasallar belki de ileride kanser oluşumuna sebep olmakta belki de oluşumu tetikleyecek. Yine üreme organlarında birtakım hastalıklar meydana gelebiliyor, ileride bir takım endokrinolojik bozukluklar oluşabilir. Bazen de akut hastalık yani kimyasal maddeye maruziyetin olduğu anda vücut reaksiyon gösterebilir. Bunların en tehlikelisi PFAS adı verilen kimyasallardır ve bunlar gerçekten kalıcı kimyasal maddeler. Vücutta dokuda uzun yıllar kalabilen kimyasallar, çevreden de temizlenmediği için maalesef doğada kalıyor. Balinaların karnında bile plastik poşetler görülmüş, balina bunu yemiyor biz atıyoruz, çevreyi kirletiyoruz balık da bunu tüketiyor. Vücudumuz kimyasalların, plastiklerin saldırısı altında bunu yavaş yavaş azaltmamız lazım çünkü ileri ki yıllarda bu bize hastalık olarak geri dönecektir" dedi.

Dışarıdan alınan ya da sipariş edilen ürünlerin verildiği kapların birçok tehlikeyi barındırdığını aktaran Prof. Dr. Göral, şöyle devam etti: “Getirilen malzemeler plastik bir tabak içerisinde getiriliyor veya karton kutuda kullanılıyor. Karton bardaklarda bile plastik var, oradaki sıcak su karton bardaktaki plastiği eritiyor. Plastik zaten içeceğimiz sıcak su veya çaya geçiyor o yüzden mümkünse cam bardak, porselen bardakların kullanılması lazım. Gıdanın taşınmasında, sarılmasında, soğumasını engelleyen birtakım plastikler kullanılıyor bunlar da sakıncalı. Özellikle çiğ köfte yoğurmada veya bazı restoranlarda biraz da show amaçlı eldivenler kullanılmakta. Eldivenler de aslında masum değil, onlarda da kimyasal maddeler var. Mümkün olduğu kadar kimyasallardan, plastik olan şeylerden uzak durmamız lazım, bunlar ileride bize hastalık olarak geri dönüyor. Plastik tabaklar kullanılıyor maalesef yemeğe geçiyor ve biz de onu bir şekilde afiyetle yiyoruz. Ağızdan alındıktan sonra bağırsaklara geliyor, bunu fark etmiyoruz, bunlar emiliyor sonra kan yardımıyla bütün organlara gidiyor. Özellikle çocuklarda davranış, gelişme bozuklukları, yetişkinlerde endokrin, hormonal bozukluklar hatta kansere kadar giden değişimler meydana gelebiliyor. Bunlar masum değiller, o dokularda hasar meydana getirebilir. Örneğin; şeker, böbrek hastalıkları, karaciğer hastalığı oluşabilir. Plastikler biriktiği organa zarar verebiliyor. Hazır kahvelerde, kasaptaki etin saklanmasında, etin sarılmasındaki poşetlerde, evlerimizde, giyimimizde, çoraplarımıza kadar her yerde plastik var. Çocuklar okulda yesin diye yemekler götürülüyor ve plastik tabaklarda; plastik kaşık, bıçaklar veriliyor bu son derece yanlış. Hamilelikte eğer dikkat edilmezse çocuk maalesef çocuk plastikle maruziyetle doğmuş olur. Plastikten, hazır gıdalardan, asitli içeceklerden, fast food, işlenmiş gıdalardan uzak durmamız lazım. Yürüyüş, spor çok önemli. Obezitenin en büyük sebebi de işlenmiş gıdalar, bunlarla beslenenler yanında bir asitli içecek getiriyorlar bunlar obeziteyi tetikleyen en büyük faktörler"

Uluslararası Kanser Araştırma Merkezi tarafından Grup 2B kanserojen grubunda sınıflandığını ifade eden Dr. Hüseyin Sarıkaya, elektronik sigara kullanımına bağlı en sık yan etkilerin ağız ve boğaz mukozasının tahrişi, öksürük, bulantı ve kusma olup pnömoni (zatürre), kalp yetmezliği, hipotansiyon gibi hayatı tehdit edici etkiler de raporlandığını söyledi.

Elektronik sigaraların tütün grubunda yer aldığını kaydeden Dr. Sarıkaya, “Çin’de bir şirket tarafından sigara bırakma aracı olarak patenti alınan e-sigaralar 2004 yılında piyasaya sunulmuştur. Literatürde sigara bırakma yöntemlerinden biri olarak geçse de e-sigara tütün ürünü olarak kabul edilmektedir. Dünya çapında hızla yaygınlaşan e-sigara, son zamanlarda ülkemizde de oldukça popüler hale gelmiştir. Özellikle genç nüfusun tercih ettiği elektronik sigara, kullanılan likite bağlı olarak farklı aroma ve tatlar içermektedir. Bu da normal sigaraya göre albenisini arttırmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, 4207 sayılı Tütün Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanun'da, tütün içermeyen ancak tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan her türlü nargile ve sigara, tütün ürünü kabul edilir” dedi.

Tütün ürünlerinin arasında uygun kullanıma yatkın olduğu inancıyla tüketildiğini belirten Dr. Sarıkaya, “Yapılan çalışmalarda kişilerin elektronik sigarayı tercih etme sebepleri olarak özenti, merak, düşük fiyat, her ortamda kısıtlama olmaksızın kullanım, kolay ulaşılabilirlik, aromalı tat, tadının kötü olmayışı, tütün ürününü bırakma, ürünün aile ve arkadaş çevresinde kullanımı, tütüne kıyasla sağlık etkilerinin daha az olduğu inancı, pasif içiciliğe yol açıp diğer kişileri rahatsız etmediğinin sanılması ve kişinin tütün ürünü tüketimini azaltması olarak saptanmıştır. Bunlara ek olarak sigara gibi koku bırakmaması ve kül, izmarit gibi atıklar oluşturmaması da tercih sebeplerinin arasında görülebilir” diye konuştu.

Elektronik sigaraların zararları hakkında bilgiler veren Dr. Sarıkaya, “Elektronik sigarada kullanılan sıvının içeriğinde toksik olduğu kanıtlanmış propilen glikol ve gliserin bulunur. Propilen glikol, ısıtma ve buharlaştırma işlemleri sonrası glikojen oksite dönüşür. Bu madde Uluslararası Kanser Araştırma Merkezi tarafından Grup 2B kanserojen grubunda sınıflanmaktadır. Elektronik sigara kullanımına bağlı en sık yan etkile, ağız ve boğaz mukozasının tahrişi, öksürük, bulantı ve kusma olup pnömoni (zatürre), kalp yetmezliği, hipotansiyon gibi hayatı tehdit edici etkiler de raporlanmıştır. Elektronik sigaranın tütün ürünü kapsamına girdiği gerçeği ile bu masum olduğu düşünülen ürünün tüketilmesinin insan sağlığına vereceği zararlara dikkat çekilmesinde bizim de bir katkımız olması dileğiyle. Tütün ve tütün ürünlerinden uzak duralım, sağlığımızı koruyalım” ifadelerini kullandı.

Beslenme ve Diyet Uzmanı Diyetisyen Betül Yurdakul, kış aylarında daha az tükettiğimiz suyun insan sağlığı için önemi ve faydaları hakkında açıklamalarda bulundu.

Süt, çay, meyve suyu, kahve, alkol gibi tüm içeceklerin suyun yerine geçemeyeceğinin unutulmaması gerektiğine değinen Diyetisyen Yurdakul, “Vücut susuz oluncaya kadar susama hissi ortaya çıkmaz. Dolayısıyla susamadan önce su içmek çok önemlidir. Çocuklar ve yaşlılar susama hissini yetişkinlere göre daha az hissettikleri için, su içmeleri hatırlatılmalıdır. Çay kahve tüketimi var ise mutlaka yeterli su içimine özen gösterilmelidir. Sağlıklı bir birey kg başına 30-35 ml su içebilir” diye konuştu.

Reflü, hazımsızlık ve gastritin kişinin yaşam kalitesini kötü etkileyen hastalıklar olduğunu dile getiren Dyt. Yurdakul, “Bu hastalıkların en önemli sebebi midenin aşırı asit salgılamasıdır. Yeterince su içerek midenin asit salgısının mide ve yemek borusu duvarına zarar vermesini de önlemiş oluruz. Lifli besinler ve bol su sindirim sisteminin düzenli çalışmasını sağlar. Yetersiz su tüketimi, sindirim sisteminin daha az çalışmasına ve kabızlığa yol açar. Kabızlık ve hazımsızlığı önlemek, sindirim sisteminin düzenli çalışmasını sağlamak için mutlaka yeterli su için” dedi.

Yetersiz su içmenin tükürük salgısını azaltabileceğini belirten Dyt. Yurdakul, “Bu nedenle ağız içinin temizliği yeterli olmaz. Bu da hoş olmayan rahatsız edici ağız kokusuna yol açar. Günde en az 8 bardak su ağız kokusunu gidermeye yardımcıdır” açıklamasında bulundu.

Beynimizin yüzde 85’inin su olduğunu vurgulayan Dyt. Yurdakul şunları söyledi:
“Vücudumuzda yeteri kadar besin ve su yoksa stres altında hissederiz. Açlık ve susuzluğa dayanamamamızın sebebi beynimize bu durumlarda yakıt yani besin ve su gitmemesidir. Gün içerisinde gergin ve huzursuz olan kişiler yeterli su içmiyor olabilirler. Beyinde açlık ve susuzluk hissi aynı bölgeden sağlanır. Bazen kendinizi sürekli aç hissetmenizin sebebi yeterince su içmemenizden kaynaklanabilir. Yeterli su içimi iştah kontrolü sağlar. Ayrıca unutmayalım aşırı susuz hissettiğiniz an vücudun verdiği bir sinyaldir. Su içmek için susamayı beklememek gerekir. Vücudun kontrol merkezi olan beyin de diğer organlar gibi sağlıklı çalışmak için suya ihtiyaç duyar. Uzamış susuzlukta unutkanlık, dikkat eksikliği, uyku hali, algıda ve hareketlerde azalma, sinirlilik olur. Sağlıklı zihinsel faaliyetler için su önemlidir.”

Su içmenin cilt sağlığına iyi geldiğini belirten Dyt. Yurdakul, “Su yetersiz içildiğinde cilt kuruyup terleme azalır. Vücut ısı dengesini sağlayamaz, cilt esnekliğini kaybeder. Özellikle egzama ve mantarlar sık gözlenirken, tırnaklar ve saçlar kırılır, ciltte çatlama ve kanamalar görülebilir” dedi.

Vücudumuzun yaklaşık yüzde 70’inin sudan oluştuğunu da dikkat çeken Dyt. Yurdakul, “Eklem aralıklarında kayganlığı sağlayan sıvı bileşeninde de su bulunur. Yeterince su içmediğimizde eklem arası sıvılarla birlikte eklem kayganlığı da azalır. Bu da eklem ağrılarına, hareket sırasında eklemlerden ses gelmesine neden olur. Tedavi edilmezse eklem yüzeyleri aşınıp kalıcı eklem bozuklukları oluşabilir. Ağrısız hareket etmek için su içmek en basit önlem. Spor yaparken daha sağlıklı olmak için dengeli beslenme, düzenli bir uyku ve yeterince su içmeye dikkat etmek gerekir. Vücuttaki kas kitlesi arttıkça su ihtiyacı da artar. Spor yapmadan önce ve sonra içilen su, kas kasılmaları ve kramplarla başa çıkmada oldukça etkilidir” ifadelerini kullandı.

Susuzlukta idrarın neden koyulaştığı sorusunu yanıtlayan Dyt. Yurdakul, şu bilgileri paylaştı:
“Karaciğer ve böbrekler toksik maddelerin vücuttan atılmasını sağlar. Yeterince su içilmezse toksinler vücuttan atılamaz, idrar miktarı azalıp rengi koyulaşır. Minerallerin birikimi ile böbrek taşı oluşumu, toksinlerin karaciğerde birikimi ile de hepatitler ve karaciğer hasarı meydana gelir. Bu nedenle her gün yeterli miktarda su içmek hayati önem taşır. Damar içinde dolaşan kanın büyük bir kısmı sudan oluşur. Kan, hücreler için gerekli oksijeni taşır. Su tüketimi yetersiz olursa, kan hacmi azalır, kan dolaşımı hızı yavaşlar, kan koyulaşır, aritmi gelişir, tansiyon düşer, tansiyon düşmesine bağlı bayılmalar görülebilir. Bu da kalbe ve diğer organlara giden kan miktarını azaltır, koyulaşan kan damarların tıkanmasına neden olabilir. Özellikle hayati öneme sahip olan beyin damarları ve kalp koroner damarları gibi ince damarlarda tıkanmalara neden olarak kalp krizi ve felç gibi hastalıkların ortaya çıkmasını kolaylaştırır.”

Hamilelikte vücudun su ihtiyacı arttığını vurgulayan Dyt. Yurdakul, “Bebeğin gelişmesi, anne karnındaki amnion denilen sıvı içinde olup, annenin kan hacmi artar ve bu da daha fazla su içmeyi gerektirir. Sorunsuz bir hamilelik dönemi ve sağlıklı bir bebek için hamilelikte yeterli su alımı çok önemli. Ayrıca anne sütünü çok önemli ölçüde destekler” dedi.

Özkaya, mevsimsel değişikliklerle eş zamanlı olarak duygu durumda da değişikliklerin olduğunu söyleyerek, “Mevsimsel depresyon, bir depresyon türüdür. Kış aylarının sonlarını yaşadığımız şu günlerde sıcaklık değişiklikleri, mevsimsel farklılıklar her alanda olduğu gibi, ruhsal sağlığımızı da etkilemektedir. Mevsimsel değişikliklerle eş zamanlı olarak duygu durum da değişiklikler olur. Her yıl aynı zamanda başlar ve biter. Kış depresyonu sonbaharın sonu ya da kış aylarının ilk başlarında başlar ve bahar veya yazın güneşli günlerine kadar devam eder. Yaş konusunda bir kriter olmamasıyla birlikte 20'li ve 30'lu yaşlar arası sıklık göstermektedir. Hem kadınlarda hem erkeklerde mevsimsel depresyon yaşanıyor, kadınlarda görülme ihtimali biraz daha yüksektir. Mevsimsel depresyon güneşin azlığının hormonları olumsuz yönde etkilemesi üzerine yaşanır. Mutluluk hormonu adı verilen serotonin azalıyor ve melatonin adı verilen hormon artıyor ve bizde kış depresyonun ortaya çıkmasına neden oluyor” diye konuştu.

Ev ve iş ortamında doğal güneş ışığı veren ampullerin tercih edilmesi gerektiğine değinen Özkaya, “Enerji yoksunluğu, sabahları güç uyanma, isteksizlik, genel keyifsizlik, gün içinde aşırı uykulu olma, konsantrasyon güçlüğü, performans düşüklüğü gibi depresyona özgü durumlar yaşanıyor. Sıklıkla karbonhidratlı besinler tercih edildiği için kilo alınıyor. Atlatmak için öncelikle mevsimsel depresyonun kabul edilmesi gerekiyor. Ev ve iş ortamında doğal güneş ışığı veren ampulleri tercih edilmelidir. Sabah uyanmaları daha erkene almak, canlı renkli kıyafetler tercih edilmeli, genelde kış mevsiminde daha koyu renkli kıyafetler tercih ediyoruz bu da olumsuz yönde bir enerji veriyor. Düzenli yemek yemek, sıvı gıdalar bol bol tüketilmelidir. D vitamini açısından balık haftada en az iki kere tüketilmelidir. Dışarı çıkıp, yürüyüş yapmaya özen göstermek gerekir. İş hayatı dışında hobiler, sosyal aktivitelere katılmak, tiyatroya gitmek, sinemaya gitmek ve ayrıca bol bol kitap okumak gerekiyor. Haftada 3-4 gün egzersiz yapmaya dikkat edilmelidir. Böylelikle hem kendinizi daha dinç hissedecek hem de gece daha rahat uykuya dalacaksınız. Yapmak isteyip de devamlı ertelediğiniz sosyal aktiviteler için kış mevsiminin iyi bir fırsat olduğunu aklınızdan çıkarmayın. Gerektiğinde ise profesyonel destek almanızda fayda vardır” şeklinde konuştu.

Günlük yaşamda sıkça kullanılan ve deri bariyer fonksiyonunu bozan kimyasal ürünlerden mutlak derecede uzak durulması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Yazıcı, "Deri bariyer fonksiyonunu bozan kolonya, ıslak mendil, deterjan gibi kimyasallardan uzak durmalı, bazı ev işlerinde de eldiven giymeyi alışkanlık haline getirmeliyiz. Çevresel faktörlere müdahale edebileceğimiz alanda, özellikle oda ısısı, oda nemini ayarlamak bize yardımcı olacaktır. Farklı bir hastalık grubunda yer alan soğuk kurdeşeninde ise soğuk ile temasa karşı bir alerjik reaksiyon gelişmektedir. Burada temel prensip ise soğuktan kaçınmak ve doktorunuzun önerdiği alerji ilaçlarını kullanmaktır" şeklinde konuştu.

Türkiye’de satışı 2020 yılında yasaklanan 'puff bar' kullanım yaşının 12’lere kadar düştüğünü ifade eden uzmanlar e-sigaranın normal sigaradan daha az zarar vermediğini belirtirken, uzman doktorlar ürünün kullanımına bağlı oluşan EVALI (E-cigarette - Vaping) isimli akciğer hastalığına dikkat çekti.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2023 yılının Aralık ayında tüm ülkeleri e-sigaralara tütün kategorisinde değerlendirmeye ve aromalı olanları yasaklamaya davet etmişti. Son üç yılda altı ülke elektronik sigara satışını tamamen yasaklamak için harekete geçti. Bu ülkeler; Cabo Verde, Laos, Nikaragua, Norveç, Türkiye ve Vanuata. Türkiye'de e-sigara ithalatı, satışı ve dağıtımı 2020 yılında yasaklandı.

Buna göre, fermentasyon sonrası ısıl işlem görmüş fermente süt ürünü, çeşnili/aromalı yoğurt ve çeşnili/aromalı süzme yoğurt en fazla 500 gramlık ambalajlarda piyasaya arz edilecek. Yapılan değişikliklerle taklit ve tağşişle tüketicilerin yanıltılmasının önüne de geçilmesi hedefleniyor.

Günlük yaşamı olumsuz etkileyen kirli ve sisli hava, sağlığı da bozabiliyor. Hava kirliliğinin meydana getirdiği kalp krizi, felç gibi riskler, sisli havalarda daha da artabilir.

Görüş mesafesinin düşmesi nedeniyle trafikteki sürücüler olduğu gibi dışarıda olan vatandaşlar da sisli havadan olumsuz etkileniyor. Özellikle kronik rahatsızlığı olanlar, hamileler ve bebekler kirli ve sisli havalarda biraz daha dikkatli olmaları gerekiyor. Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Galip Ekuklu, sisli havalara karşı uyarılarda bulunarak, vatandaşlara tavsiyelerde bulundu.

Sisli havalarda kalp, astım, bronşit, KOAH hastalarının daha dikkatli olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Ekuklu, bu hastaların mümkün olduğu kadar sisin olduğu saatlerde dışarı çıkmaması gerektiğine dikkat çekti. Sisin atmosferik bir olay olduğunu belirten Prof. Dr. Ekuklu, yaşanılan coğrafyada sis ile birlikte hava kirliliği de varsa bunun daha solunabilir bir durum olduğunu ifade etti.

Dışarıya çıkmak zorunda olan ve risk grubunda yer alan vatandaşların sisin etkili olduğu saatlerde aktiviteyi azaltmaları gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Ekuklu, solunum sayısını arttıracak hareketlerin o ortamdaki kirli havayı solumayı da arttıracağı için risk oluşturacağının altını çizdi.

Coğrafya olarak günün önemli bir bölümünün sisli geçirildiği bir ülkede yaşadığımızı belirten Prof. Dr. Ekuklu, "Belli saatlerde sis etkili olduğu için zorunlu değilseler dışarıya çıkmamalarını, spor veya aktivite yapacaklarsa o saatlerde yapmamalarını tavsiye ederim. Ama kaçınılmaz olarak çalışan insanlar, okula giden çocuklar varsa o saatlerde maske kullanımı önerilebilir. Hava kirliliği varsa o bölgede sisle birlikte bunun yere daha yakın hale gelmesi ve daha solunabilir olması ile oluşabilecek sağlık sorunları önemsenmeli. Hava kirliyse sis daha tehlikeli bir hale geliyor. O saatlerde dışarıda bulunmak ve yoğun egzersizlerden kaçınmak alınabilecek önlemlerin başında geliyor" ifadelerine yer verdi