Yüksek trafik cezalarının henüz kanunlaşmadan kamuoyu gündemine gelmesi, denetimi yapan unsurlar ile sürücüleri karşı karşıya getirme potansiyeli taşımaktadır. Yüksek ceza oranları yerine kamu kaynaklarında tasarrufa gidilmesi, toplumsal beklentilerin başında gelmektedir. Trafik yaptırımları, bir kamusal gelir kalemi olarak kurgulanmamalıdır.
Devlet anlayışı; cezalandırmayı değil, eğitmeyi ve önlemeyi esas alır. Orantısız ve fahiş yaptırımlar, kurallara uyumu artırmaktan ziyade vatandaşı sosyo-ekonomik açıdan zor durumda bırakır.
''Amaç Bütçe Dengesini Değil, İnsan Hayatını Korumak Olmalıdır''
Sabit para cezalarının yüksek gelir grubundakiler için sınırlı bir etkiye sahipken, dar gelirli vatandaşlar için ciddi bir mağduriyete dönüşmesi adalet ilkesiyle çelişmektedir. Hakiki adalet, yaptırımın herkes için eşit ve orantılı derecede caydırıcı olmasıyla sağlanır.
Trafik düzeninde asıl amaç vatandaşı ekonomik yaptırımlarla yıpratmak değil; ilk ihlalde bilgilendirip uyarmak, tekerrür etmesi durumunda ise orantılı yaptırım uygulamaktır.
Aşırı cezalar idarenin denetim gücünü değil, toplumdaki adalet algısını zedeler. Buradaki temel mesele denetim yetkisi değil; yüksek yaptırımların koruyucu olmaktan çıkıp çaresizlik yaratması riskidir.
Cezai yaptırımlara karşı olunmamalı; aksine yaptırımların can kaybını önleyecek seviyede caydırıcı olması desteklenmelidir. Ancak, ceza sisteminin gelir elde etme amacı taşımadan, vatandaşın gelir düzeyine göre oranlanarak uygulanması çok daha makul ve hakkaniyetli bir yaklaşım olacaktır. Amaç bütçe dengesi sağlamak değil, doğrudan insan hayatını korumak olmalıdır.
Vatandaşı Mağdur Etmeyecek 4 Adımlı Çözüm Önerisi
Gelire Göre Orantılı Ceza: Maktu ve sabit cezalar yerine, her bireyin kazanç ve gelir düzeyine göre oranlanan adil bir yaptırım modeli geliştirilmelidir.
Kademeli İhlal Sistemi: Kasıt unsuru taşımayan ilk ihlallerde doğrudan mali yaptırım yerine uyarı (sarı kart) mekanizması işletilmeli; ihlalin tekrarı halinde cezalar kademeli olarak artırılmalıdır.
Ehliyet Puanı ve Eğitici Önlemler: Odak noktası sadece para cezası olmamalı; sürücü ehliyet puanı, zorunlu trafik eğitimi ve geçici olarak trafikten men gibi davranış odaklı önlemlere ağırlık verilmelidir.
Şeffaf ve Görünür Denetim: Gizli denetim veya tuzak algısı oluşturan uygulamalar yerine, kaza riskini ve ihlalleri önleyen, şeffaf, açık ve görünür denetim noktaları oluşturulmalıdır.
Kamu yönetiminin temel varlık sebebi; vatandaşın can, mal ve hukuki güvenliğini teminat altına almaktır. Yönetim anlayışı, kurallara uyum konusunda vatandaşına rehberlik etmeli; yapıcı, öğretici ve koruyucu ilkelere dayanan bir denetim modelini benimsemelidir.