Eskişehir’deki asırlık Hacı Hasan Ağa Camii, engelli bireylere yönelik mimari ve teknolojik düzenlemeleriyle 17 yıldır hizmet veriyor. “Dünyanın ilk engelsiz ibadethanesi” unvanını taşıyan cami, ibadetin yanı sıra özel ihtiyaç sahibi vatandaşların sosyalleştiği bir buluşma noktası olma özelliği taşıyor.
Odunpazarı ilçesi Alanönü Mahallesi’nde bulunan caminin kapısındaki tabelada 13. yüzyılda inşa edildiği bilgisi yer alıyor. Resmî kayıtlara göre ise yapımı 19. yüzyılda tamamlandı.
Hacı Hasan Ağa Camii, 2009 yılında gerçekleştirilen restorasyonun ardından engelli vatandaşların rahatça ibadet edebileceği şekilde düzenlendi. Farklı mahalleler ve çevre bölgelerden gelen engelli bireyler, cuma namazlarında camide bir araya geliyor.
Camide görme engelli bireylerin yönlerini bulmasını kolaylaştıran özel dokulu ve izli halı sistemi bulunuyor. İşitme cihazlarıyla uyumlu indüksiyon döngü ses sistemi, projeksiyon perdesi ve işaret diliyle hutbe hizmeti de sunuluyor.
Özel zemin düzenlemesi sayesinde tekerlekli sandalye kullanıcıları en ön safa kadar ulaşabiliyor. Görme ve ortopedik engelliler ile tekerlekli sandalyede, taburede veya oturarak ibadet eden kişiler aynı safta namaz kılabiliyor.
Eskişehir İl Müftüsü Muharrem Gül, erişilebilir camilerin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kriterlerine göre denetlendiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Burası engellilere yönelik, erişilebilir bir camimizdir. Eskişehir'de engellilere yönelik güzel çalışmalar yapılıyor. Hem ortopedik hem de işitme ve görme engelli kardeşlerimizin hayatlarını kolaylaştıracak, rahatça ibadet edebilecekleri güzel mekanlar hazırlamaya çalışıyoruz. Erişilebilir camiler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kriterleri çerçevesinde kurulan bir komisyonun nezaretinde, camilerimiz denetlenerek ve bu kriterlere uygunluğu tescillenerek belirleniyor. Şu anda Türkiye genelinde bu belgeye sahip 3 tane erişilebilir cami var ve bu camilerin üçü de Eskişehir'de bulunuyor. Bunların haricindeki camilerimiz ise halkımızın bildiği 'engelsiz cami' statüsündedir. Erişilebilir cami, engelsiz caminin bir üst derecesidir. Yani engelli lavaboları, abdest alma yerleri, özel halıları ve asansörleri gibi her türlü özelliğe sahip, bu yönleriyle ön plana çıkan camilerimizdir. Şu anda Eskişehir'de 'erişilebilir cami' belgesi olan 3, 'engelsiz cami' belgesi olan ise 11 camimiz mevcuttur. Bu vesileyle engelli derneklerimizle de sürekli iletişim halindeyiz ve camilerimizin erişilebilir olması sayesinde engelli vatandaşlarımızın taleplerini yerine getirmeye çalışıyoruz. Ayrıca işaret dili ve Braille alfabesiyle kurslar açarak onlara eğitim açısından da destek olmaktayız. Dolayısıyla, erişilebilirlik adına Eskişehir'de çok büyük katkıları olan ve bu işe öncülük eden Nebi Kılıçarslan kardeşimize ve hayırseverimiz Ufuk Bey'e çok teşekkür ediyorum”
Dolunay Yetişkin Engelliler Derneği Başkanı Nebi Kılıçarslan, camiyi doktora çalışmasına konu ettiğini belirterek şöyle konuştu:
“Dolunay Yetişkin Engelliler Derneği başkanıyım. Bu cami üzerine 2013 yılında doktora yaptım. Doktoramın konusu engellilerin sosyalleşmesinde Hacı Hasan Cami örneği. Burası dünyada ilk defa engelliler için her anlamda düzenlenmiş bir cami modeli olmasıdır. Burada görme engelliler için izli halı modelimiz vardır. İşitme engelliler için indüksiyon döngü (induction loop) ses sistemi, projeksiyon perdesi ve aynı zamanda yine işitme engelliler için işaret diliyle hutbe verilmektedir. Tekerlekli sandalyeliler için de özel bir düzenleme yapılmıştır. Tekerlekli sandalyeliler en ön safa kadar kendilerine ayrılmış olan zemin üzerinden en ön safa kadar gidebilmektedirler. Ayrıca burada yeni bir saf düzeni oluşturduk. Bu saf düzeninde de görme engelli, tekerlekli sandalyeli, ortopedik engelli olan, taburede namaz kılan, oturarak namaz kılan aynı safa katılabilmektedir. Bunun da dünyada bir örneği yoktur. Bu cami ilk defa 2009 yılında hayırsever tarafından restore edilmiştir. Kütahya Vakıflar Bölge Müdürlüğüne ait bir camidir.”
Caminin özel ihtiyaç sahibi cemaatinden Ahmet Helvacıoğlu ise düzenlemelerin ibadete erişimini kolaylaştırdığını anlatarak şunları söyledi: “2009 yılında geçirdiğim bir trafik kazası sonucu bedensel engelli oldum ve yaşamımı tekerlekli sandalyeyle sürdürmeye başladım. Kazadan sonra bizim için camiye gitmek ve ibadet etmek biraz zordu. Ancak Hacı Hasan Camii tadilat gördükten sonra, yani 2010 yılından beri buraya gelmeye başladım. Camide abdest alma yerleri ve iç mekandaki her şey tamamen bize uygun şekilde tasarlanmış, buralarda hareket etmek bizim için çok kolay. Bu yüzden Allah nasip ettiği ve gelebildiğim müddetçe her cuma buradayım. Kendim başka bir mahallede yaşamama rağmen, cuma günleri arkadaşlarımla birlikte özellikle bu camide toplanıyoruz”
