02.06.2018, 00:42 261

Eskişehir: Kökleri Derinde Yepyeni bir şehir

Nerelisin?

Bu soru pek çok kişinin kimliğine dair bir ipucu edinmek ya da bir yakınlık kurmak istediğimizde karşımızdakine yönelttiğimiz bir soru. Bu soru bizim ülkemize has olarak “neresinden, içinden mi?” diyerek de devam eder. İnsanın yaşadığı yere bağlılığını ve yaşadığımız coğrafyanın düş ve düşünce dünyamızı derinden etkilediğini biliriz. Bu nedenledir ki Edip Cansever, “İnsan yaşadığı yere benzer” der.

Ben de ne zaman bir yerde Eskişehir’e ait bir söz geçse; Eskişehir ile ilgili bir iş yapılırsa çok heyecanlanır Eskişehi’de bunu anlar sanırım. Sanki o zaman Porsuk daha coşkun akar, Eskişehir’de yürüyen insanın yüzü güler, tarihine düşen dipnottan ulu bir çınar yükselecek gibi olur.

Eskişehir, tarihteki köklü rolüne rağmen, kendi yatağından sessizce ilerleyen bir şehirdir. Bu kentte acılar çekilmiştir, ama mağduru oynamaz. Bu şehirde çok çok önemli işler yapılmıştır ama mağrur bir kent değildir. Burada yapılan her şey sessizce sokağına, caddesine ve insanına siner yaşama katılır. Adaların şenliği, sokaklarının renkliliği ve inanının zenginliği bundandır.

Tepebaşı Belediyesi, Eskişehirli olduğunu gururla söyleyen Şair ve yazar Enis Batur’un hazırladığı “ Eskişehir: Kökleri Derinde Yepyeni Bir Şehir” adlı kitabı yayımladı. Kırımızı Yayınları tarafından yapılan kitabın teşekkür bölümünde her ne kadar kitap bir “albüm” olarak tanımlanıyorsa da Eskişehir ile ilgili önemli tarihsel ipuçları taşıyor. Enis Batur’un yazdığı önsözde ise Eskişehir’deki 19. yy sonları ve 20.yy başlarındaki değişikliklere ilişkin de önemli bir yorumu var.

“Görece yakın tarihlere göre XIX. Yüzyılın ikinci yarısına gelindiğinde, imparatorluğun tipik yerleşme yeri özelliklerine kavuştuğu anlaşılıyor. Doğduğum, büyüdüğüm yıllarda, tatar mahallesindekiler ya da Gümülcine göçmenleri sayılmazlarsa, Eskişehirli önemli bir etnik çeşitlilik göstermezdi. Sonraları rastladığım kaynaklardan kentin XIX. yüzyıl sonuna ait bilgileri bana düpedüz kozmopolit bir bünye taşıdığını gösterdi. 1895’te şehrin nüfusu 19 bindi ve aralarında 1147 Rum, 75 Ermeni, 30 Latin ve belli sayıda Musevi vardı. I. Dünya Savaşı bu tabloyu kökünden değiştirmiştir. Amerikalı misyonerlerin, Fransız ve Alman Papazların yönetimindeki okullar da yok olmuştur. Savaşın Eskişehir’i derin yaraladığı, düşmanın her yeri yangına teslim ettiği sır sayılmaz. Halide Edip Adıvar, içerden birebir tanık olarak yaşananları, Türk’ün Ateşle İmtihanı’nda bütün canlılığıyla aktarmıştır. Yaraların sarılması, gazi kentin yavaş yavaş ayağa kalkması kolay gerçekleşmeyecekti.”

I Dünya Savaşı öncesi ve sonrası yalnızca Eskişehir’de değil tüm dünyada köklü değişiklikler yaratmadı mı? Enlemler boylamlar düğümlendi, haritalar yer değiştirdi. Mal mülk el değiştirdi. Cinnet cinayet derken insan, renk değiştirdi. Her şey giderek yüz değiştirdi.

Kitapta Eskişehir’in Kurtuluş Savaşı sonrasından kendi yaralarını sessizce nasıl sardığının ipuçları yer alıyor. Cer atölyeleriyle birlikte kiremit fabrikalarının bu konuda üstlendiği rol çok önemli. Ardından şeker fabrikası, Zeytinoğlu ailesinin çalışmaları, Halk Evleri, TÜLOMSAŞ ve bu kentle birlikte anılan iki marka olan ETİ ve Sarar hakkında da bilgiler yer alıyor.

Kitap oldukça oylumlu bir albüm gibi görünse de sizi tarihin sayfalarında derin ve duygusal bir yolculuğa sürüklüyor. Ahmet Atuk’un koleksiyonundan alınan tarihsel Eskişehir fotoğrafları bu yolculuğu daha da derinleştiriyor. Nazım Hikmet’in Memleketimden İnsan Manzaraları adlı şiirinden alınan “Kambur Kerim’in Hikâyesi” kitabı duygusal noktaya taşıyor. Kitapta başka yazarların da Eskişehir ile ilgili notları var. Cemal Süreya’nın” Eskişehir” şiirinin yanı sıra Ahmet Urfalı Yunus Emre hakkındaki yazısı, Kemal Yakut, Haydar Ergülen’in de metinleri yer alıyor. Özellikle belgesel nitelikli ve  görsel ağırlıklı olan yayınların dİjital ortama da taşınmasının bilginin tekrar kullanımı için neredeyse zorunlu hale geldi. Kitabın özellikle görsellerinin CD olarak kitaba eklenmesi bu açıdan yararlı olurdu. 

Enis Batur’un hazırladığı “Eskişehir: Kökleri Derinde Yepyeni bir şehir” kitabı adeta ahde vefa gibi. Bir sanatçı için yaşadığı yer esin kaynağı olduğu kadar yüreğinin evi ve dilinin coğrafyasıdır. Enis Batur, yaşamının büyük bir kısmını İstanbul’da ve Paris'te yaşadığı halde çocukluğunun izleri burada olduğu için “Nerelisin” sorusuna “ Eskişehirliyim” diyor. Geleneksel olarak şairimize “neresinden” sorusunu yöneltmek geçiyor içimden ve kitapta bunun yanıtını buluyorum. Enis Batur Eskişehir’in kalbinden. Bu sefer Eskişehirlilere has bir soru soruyorum. Yerli misin yabancı mı? Manav mısın Muhacır(macır) mısın? Enis Batur’un yazdıklarına bakılırsa Enis Batur, her ne kadar başka bir şehre göçmüş olsa da Eskişehir’in yerlisi. Çünkü ne de olsa yazar için dili ve çocukluğu anavatanıdır.

Ya siz Eskişehir’in neresindensiniz?


Yorumlar (0)
10°
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 29 Mayıs 2020
İmsak 03:36
Güneş 05:26
Öğle 13:00
İkindi 16:56
Akşam 20:25
Yatsı 22:06
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20

Gelişmelerden Haberdar Olun

@