banner209

01.06.2020, 11:22 433

Eskişehir rüyası

Emirdağ otobüs terminalinde Ayakçı Arap, herkesin tanıdığı bir sesle bağırıyordu: "Eşşeher, Eşşeher.." Ayakçı Arap’ın aynı kelimeyi, aynı tonlama çığrışması ortalığa tatlı bir telaş veriyordu.

               

Aslında terminal etrafında birikmiş olan topluluk, otobüsün Eskişehir’e gideceğini biliyordu. Afyon’a resmi işlemler için giden sınırlı sayıdaki yolcu, minibüsler tarafından taşınıyordu. Ankara yolcularını ise çoğunlukla Akşehir otobüsleri götürüyordu. Yolcular yoğun olarak Eskişehir’e gitmeyi tercih ediyordu. Bu tercihin sebebi neydi? Afyon hem il merkezi hem de yakın olmasına rağmen niçin Eskişehir’e gitmek arzu ediliyordu?

   

60’lı yıllarda, Eskişehir’e yolcu taşıyan otobüs firması ikiye çıkmış, bu iki firmanın arasındaki rekabet sonucunda yol ücreti bir bardak çay fiyatına düşmüştü. Bilhassa gençlerin üçü beşi bir araya geliyor: ’’Haydi Eskişehir’e gidelim. Çay çorba içer geliriz. Şöyle bir hava alırız.’’ diyerek birbirlerini Eskişehir yolculuğuna ikna etmeye çalışıyorlardı. Firmalar arasındaki rekabet öylesine kızışmıştı ki, ara sıra küçük çapta ağız dalaşı bile  oluyordu. Otobüs firmasının birinin patronu, devamlı müşterilerde önce indirim yapacağını, ardından da bedava taşıyacağı söylentisini yayıyordu. Öbür firma ise, yolcularını Eskişehir’e bedava taşımanın yanında, çay çorba ücretlerinin de kendilerine hediye olarak verileceğini dillendiriyordu. Konu sanki kara mizah bir havaya bürünüyordu. Gün boyunca Emirdağlılar Eskişehir’e gidip geliyordu.

Emirdağlıların bu aşkın kentine olan düşkünlüğünü sadece gezmek, dolaşmak veya ticari ilişkiyle açıklamak mümkün müydü? Yoksa Yunus Emre’nin sevgiye çağıran sesi miydi onları çeken? Veya Nasrettin Hoca’nın hikmet dolu nükteleri miydi?

Her ne söylenmişse sevgiden yana

Baharı Sakarya vadisinde yeşerir

Yunusça bir sokuluştur derinliklerine ruhun

Bir muştu olur yayılır yeryüzüne sevecen

Bir tarih ve kültür hazinesi olan bu şehirle Emirdağlıların Türkmenlik şuuru birbirine kavuşmak mı istiyordu yoksa?

Bilgeliği yoğurmuş Anadolu toprağıyla Hoca

Aydınlık müjdecisi o ince gülüşleriyle

Dün söylenmişçesine yeni, çınlıyor kulaklarda Yunus

"Her dem yeniden doğarız bizden kim usanası”

Adalar boyunca uzanan yazlık çay bahçeleri, sinemalar ve cadde gezinti ve eğlence yerleriydi. Porsuk kenarında oturup bir bardak çay yudumlamak gönüllere zenginlik katardı.

Porsuk, şimdilerde etrafındaki salkım söğütlerin hastalıklı bakışları ile yetkililere derdini anlatmaya çalışıyor sanki.

Salkım söğütler gamzesinden öper Porsuk’un

Ay utanır şavkı düşer sularda hâlelenir

Bir hüzün dolaştırır yüreğinde buruk

Gölgesine sığınmış yoksullar Kurşunlu’da çınarların

Yine Yediler, Hamamyolu alış-verişin çok canlı olduğu mekânlardı. Bunların dışında, 1980’lere kadar Eskişehirspor sevgisi en yüksek derecesindeydi. Emirdağlı gençler maçlara gruplar halinde gelirler, stadyumda varlıklarını hissettirerek takımlarına destek olurlardı.

Sabır yontar nakkaşlar lüle taşından

Bir düğün sabahına uyanırken çarşılar

Taşın saltanatıdır şimdi vitrinleri süsleyen

Uzanır bir güzelliğiyle Yediler boyunca

Salnamelerde; Emirdağ’ın Eskişehir’e bir şoşe ile bağlı olduğunu ve yaya olarak 18 saatlik mesafede bulunduğunu yazıyordu. Bu yüzyılda Emirdağ; Afyon’a, Eskişehir’e ve Eskişehir üzerinden 48 saatlik mesafe ile Bursa’ya şoşe ile bağlanıyordu. Yine salnamelerde, bölgenin en kaliteli buğdayının Emirdağ’da yetiştirildiğini, emsallerine göre daha fiyatlı olduğunu, Eskişehir’e kağnılarla taşındığı belirtiliyordu. Keza İstanbul-Ankara demiryolunun Eskişehir’den geçmesi ile Emirdağ’dan getirilen tahıl fiyatlarının arttığı ifade ediliyordu: "Elyevm Dersaadet’den Ankara’ya temdîd idilmekde bulınan şimendüfer hattının kazanın ticâretce irtibât-ı teması olan Eskişehir’e takrininden beru zehâir fiatınca terakki görülmekdedir."

Emirdağ halkı 17.yüzyıl başlarında Bozulus fermanı ile Emirdağ’a iskan edildikten  hemen sonra Eskişehir’le ticari bağlar kuruyordu. Buna dayalı olarak, Emirdağ’dan Eskişehir’e sürekli olarak damızlık ve kasaplık koyun ve sığır getiriliyordu.

1960’lı yıllarda Emirdağlı, otobüsçüler, kamyoncular, besiciler, sebzeciler, inşaatçılar Eskişehir’e yoğun olarak yerleşmeye başlıyordu. Bu yıllarda Eskişehir’de çok canlı bir ticaret hayatı kendini göstermeye başlayınca Emirdağ’da insanlar bir an önce bu ticaretten pay almak amacı ile yoğun bir göçe hazırlanmaya başladı.

Emirdağ’ın hızlı artan nüfusuna artık tarım ve hayvancılık yeterli olmuyordu. Geçim kaygısı, iyi bir gelecek kurma isteği insanları göç etmeye zorluyordu. Yine bu yıllarda  Avrupa’ya işçi olarak gidenlerin  hayat standartlarının bir anda görünür bir şekilde değişmesi insanların göç hevesini hareketlendiriyordu. Artık ya Eskişehir veya yurtdışı üzerine hayaller kuruluyordu.

Eskişehir’in bir büyüsü vardı, insanları kendine aşk derecesinde bağlayan. Bu büyünün sırrı şanlı bir maziyi, muhteşem bir geleceğe bağlamanın şifresinde mi gizliydi?

Ufkunda birleşir Eskişehir’in bütün görkemler

Şanlı bir mâziden muhteşem bir istikbâle

Donanır al-beyazını aylı-yıldızlı gök

Destanını söylemeye durur Türkmen Dağları 

Zamanın esatire bürünmüş perdesinin gerisinde önce Sultan Alaaddin görünüyor, ardından  da okunan hutbe ile Osman Bey,yeni ümitlerin kapısını aralıyordu.

Muzaffer orduların yiğit erleri yürür

Önde Sultan Alaaddin Fetih Suresinde dili

Zafer üstünedir yakarışı – duası alp-erenlerin

Dolaşır ruhaniyatı sevdalı gönüllerde

Kayı’nın şahin bakışlı Kara Osman’ı

Yükseltir türküsünü Sultanönü durağında

Zorlanmadan aşsın diye şu yüce dağları

Sırtını sıvazlamış Şeyh Ede-Balı

Emirdağlıların gerçekleşmesini istedikleri rüyaların en başında "Eskişehir’de bir mülk sahibi olmak" gelmektedir. Özellikle gurbetçilerimizin tercihi bu yönde olup Eskişehir’de edindikleri ev, arsa, dükkân bir övünme vesilesi kabul edilmektedir.

Çifteler ve Mahmudiye merkez nüfuslarının yaklaşık yarısı Emirdağ kökenlidir. Keza Eskişehir merkezde yüz elli bin Emirdağlı ikamet etmektedir. Bu durum Emirdağ’ın resmi olarak bağlı bulunduğu Afyon ile arasının zaman zaman açılmasına da sebep olmaktadır. Emirdağ, Afyon’dan yatırım anlamında en az pay alan ilçesi durumundadır. Söz konusu durum gündeme getirildiğinde yetkililer; "siz zaten Afyonlu olmayı kabul etmiyorsunuz. Size Eskişehir yatırım yapsın" mealinde konuşmalar yapmaktadırlar.

Emirdağ kamuoyunda sık sık Eskişehir’e bağlanmak düşüncesi dillendirilse de şimdiye kadar fiili bir girişimde bulunulmamıştır. Eskişehir’e bağlanmanın siyasi anlamda da Emirdağlılara katkı sağlayacağı belirtilmektedir. Zira Emirdağlılar Eskişehir’de siyasi olarak varlıklarını ortaya koyamamışlardır. Bütün teşebbüsler başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Bu konuda yeni stratejiler geliştirme gerektiği fikri yaygın bir kanaattir.

Emirdağlılar zengin kültürlerini gittikleri her yerde yaşatmasını bilmişlerdir. Eskişehir’de de  Emirdağ kültürünün bir örneğini her için görmek mümkündür.

Eskişehir’deki Emirdağlılar artık sadece hayvancılık, pazarcılık, esnaflık gibi mesleklerde değil, Eskişehir’in bilim, kültür alanlarında da kendini ispatlamaya başlamıştır.

Emirdağlı iş adamlarının cesaretli girişimleri binlerce çalışana istihdam sağlamaktadır. Sivil toplum kuruluşlarında yönetici olarak görev almaktadır.

Emirdağlılar, Eskişehir’in kalkınmasına akıl yorup alın teri akıtmışlardır. Eskişehir’in hayatından bir an için Emirdağlıların çıkarıldığını düşünelim. Eskişehir’in böyle bir dururuma gelmesi herhalde felaket derecesinde olurdu.

Kaldı ki Emirdağ halkı; tarihi geçmişini unutmadan yöresel kültürünü yaşatmaya çalışırken yerleştiği kente de ortak değer katmayı becermesini bilmiştir. Bir başka deyişle Emirdağlı, "Eskişehirli olmak" ortak paydasına aidiyat duygusu ile girmeyi başarabilmiştir. Eskişehir’in kent belleğinin oluşumuna Emirdağlıların verdiği tat ve kattığı renk herkesin malumudur. Bir şehrin içselliğine girmek demek, inkâr ve yabancılaşma ile değil, ahenkli bir uyumla sağlanabilir. Kentin ortak kültürü, yöresel parçaların birleşmesi ile meydana gelir.

Yorumlar (1)
Esat ANIK 1 ay önce
Harika. Emirdağ - Eskişehir bağlantısını irdeleyen amma, sanatsal yönü de yüksek bir yazı. Tebrikler.
21°
açık
Namaz Vakti 04 Temmuz 2020
İmsak 03:34
Güneş 05:28
Öğle 13:07
İkindi 17:04
Akşam 20:37
Yatsı 22:22
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 29 60
2. Trabzonspor 29 58
3. Sivasspor 29 53
4. Galatasaray 29 52
5. Beşiktaş 29 50
6. Fenerbahçe 29 46
7. Alanyaspor 29 45
8. Göztepe 29 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 29 37
11. Kasımpaşa 29 35
12. Denizlispor 30 32
13. Gençlerbirliği 29 31
14. Çaykur Rizespor 29 29
15. Malatyaspor 29 28
16. Kayserispor 29 28
17. Konyaspor 29 27
18. Ankaragücü 29 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 31 57
2. Adana Demirspor 31 54
3. Erzurum BB 31 53
4. Bursaspor 31 52
5. Akhisar Bld.Spor 31 51
6. Fatih Karagümrük 31 50
7. Altay 31 50
8. Ümraniye 31 44
9. Keçiörengücü 31 44
10. Giresunspor 31 44
11. Menemen Belediyespor 31 39
12. Balıkesirspor 31 35
13. İstanbulspor 31 34
14. Altınordu 31 33
15. Boluspor 31 30
16. Osmanlıspor 31 24
17. Adanaspor 31 21
18. Eskişehirspor 31 12
Takımlar O P
1. Liverpool 32 86
2. Man City 32 66
3. Leicester City 32 55
4. Chelsea 32 54
5. M. United 32 52
6. Wolverhampton 32 52
7. Sheffield United 32 47
8. Arsenal 32 46
9. Tottenham 32 45
10. Burnley 32 45
11. Everton 32 44
12. Crystal Palace 32 42
13. Newcastle 32 42
14. Southampton 32 40
15. Brighton 32 33
16. West Ham 32 30
17. Watford 32 28
18. Aston Villa 32 27
19. Bournemouth 32 27
20. Norwich City 32 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 33 74
2. Barcelona 33 70
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 33 54
6. Getafe 33 52
7. Real Sociedad 33 50
8. Athletic Bilbao 33 48
9. Granada 33 46
10. Valencia 33 46
11. Osasuna 33 44
12. Levante 33 42
13. Real Betis 33 37
14. Real Valladolid 33 36
15. Deportivo Alaves 33 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 33 34
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 33 25
20. Espanyol 33 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@