banner209

28.06.2020, 12:09 358

Milli Mücadele döneminde Eskişehir basını

1864 tarihli Vilâyat Nizamnamesine göre her merkezde bir matbaa açılması, Anadolu’da basının yerleşmesini sağladı. Özellikle 1919- 1922 tarihleri arasında Anadolu’da Milli Mücadeleyi destekleyen pek çok yerel gazete neşredildi. Bu gazetelerin amacı; halkın moral değerlerini yükseltmek, kara propagandaya karşı koymak ve Kuva-yı Milliye hakkında haberler vermekti. İşgal altındaki şehirlerde çıkarılan gazeteler türlü zorluklara maruz kalmaktaydı. Bazıları da işgale uğramamış yerlerde basılarak gizlice dağıtılmaktaydı.

Anadolu Ajansı, Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmadan 17 gün önce 6 Nisan 1920'de Mustafa Kemal Atatürk direktifiyle Halide Edip Adıvar ve Yunus Nadi Abalıoğlu tarafından kuruldu. TBMM'nin çıkardığı ilk yasaları duyurdu. Milli Mücadele'nin her aşamasında faal olarak görev aldı. Yine Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi de genel anlamda Milli Meclis’in sesi olmuştur. Bunun yanı sıra İstanbul ve Anadolu basınında Milli Mücadele karşıtı gazeteler de yayınlanmaktaydı.

Milli Mücadele aleyhinde yayın yapan İstanbul gazetelerinin başında, Ali Kemal´in Peyam-ı Sabah´ı, Refii Cevat´ın Alemdar´ı, Refik Halit´in Aydede ve Sabah gazeteleri sayılabilir. 

İstiklal Savaşının 5 büyük savaşından 3’ü Eskişehir topraklarında gerçekleşmiştir. Atatürk, bu büyük mücadeleye topyekûn katılan Eskişehir’i sözleriyle övmüştür: "Eskişehir’i ve Eskişehirlileri çok iyi tanırım. Milli mücadele yıllarında büyük vatanseverlik ve büyük cesaretle mücadelemizin daima yanında olmuş, bu mücadeleye çok geniş yardımlarda bulunmuşlardır. Gördüğüme göre halk aydın ve faaldir. Toprak verimlidir. Az zamanda zayiatı telafi ve fedakârlıklarıyla iftihar edecektir.”

Bu yazımızda derleyebildiğimiz kadarıyla Milli Mücadele döneminde Eskişehir’de yayınlanan gazeteleri sunacağız.

İstikbal : 21 Temmuz 1920 (Sahibi ve sorunlu müdürü Hasan Basri Bey.) 
Önceleri 400 adet basılan gazetenin tirajı İsmet Paşa’nın himayesiyle 700’e kadar çıkmıştır. . Müdafaa-i Hukuk savunucusu.

Yeni Dünya :  30 Ağustos 1920 (Sahibi Arif Oruç Bey.) Yeşil Ordu’nun politik nitelikteki yayın organı idi. Gazete yayımına Eskişehir’de son verdikten sonra Ankara’da Seyyare-i Yeni Dünya adı ile çıkarıldı. (Çerkez Ethem yanlısı) 

Nimet Gazetesi : 22 Mart 1908 (Sahibi Hafız M. Nazif. Zeytûnzade Sadık Efendi’nin isteği ve maddi yardımlarıyla.) Başyazarı Mehmet Burhanettin. Hürriyet ve İtilaf Partisin yanlısı. Haftada 3 kez yayınlanmaktaydı. 

Eskişehir : 12 Temmuz 1910 (Sahibi dava vekili Takiyüddin)  Haftada 2 kez çıkmaktaydı.       ( Her Şeyden Bahs Eden Osmanlı Gazetesidir ) İttihat ve Terakki yanlısı, Müdafaa-i Hukuk savunucusudur. 

Hakikat : 7 Şubat 1911 ( Anadolu Sesleri ) (Sahibi: Mestan İsmail. Hakkı Tarık (Us) başyazar, Mestan İsmail, Takiyüddin ve Ahmet Agayef yazar olarak görev yapmıştır. İttihat ve Terakki yanlısıdır. 

Metanet : 8 Mart 1912 (Sahibi Mehmed Burhaneddin )   Haftada 3 kez çıkmaktaydı. Hürriyet ve İtilaf Partisin yanlısıdır.

Kurultay : 9 Haziran 1915 (Halkın Hukukunu Müdafaa Eder) (Sahibi İdris Vehbi)  Haftada 1 kez çıkmaktaydı.

Karacahisar: (Eskişehir Civarının Haftada Bir Çıkan Resmi Gazetesi): 

Ahrar : 2 Eylül 1919; (Sahibi; Mehmet Fahreddin (Gökey) ) 

Eskişehir’de Sakarya : 15 Kasım 1925 (Sahibi; Osman (Işın) Bey ve Ali Ulvi Bey) Cumhuriyet Halk Fırkası’nın yayın organıdır. Başyazarı Hasan Basri Bey’dir. 

Millet: Meclis İdare Başkatibi Kamil Bey’dir.

Resmi Eskişehir: Eskişehir Sancağı resmi yayın organıdır. (Müdafaa-i Hukuk yanlısıdır.)

Arkadaş: Mustafa Nuri (Sosyalizm yanlısıdır.)

Hatif : Çerkez  Kulübü yayını

Nevzat:  Bursalı Sedat Hakkı (Sahibi Bursalı Sedat Hakkı, Büyük Zaferden sonra Yunanistan İskeçe kaçmış, Bakanlar Kurulu kararıyla Nisan 1924’te vatandaşlıktan çıkarılmıştır.

Musavver Kaval: 1920 Mizah dergisidir.

Yeni Türkiye : 1923’te yayınlandı.

Azm ü Emel : 4 Ocak 1916  Sahibi Kenan Turgut, sorumlu müdürü ise H. Sami’dir. Haftalık gazetedir. 

İşçi, İmdat ve Köylü adlı gazeteler de yayınlanmıştır.
 

Yorumlar (0)
24°
gök gürültülü hafif yağmurlu
Namaz Vakti 07 Temmuz 2020
İmsak 03:38
Güneş 05:30
Öğle 13:08
İkindi 17:04
Akşam 20:36
Yatsı 22:20
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 30 63
2. Trabzonspor 30 61
3. Sivasspor 30 54
4. Galatasaray 30 52
5. Beşiktaş 30 50
6. Fenerbahçe 30 49
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 30 36
12. Gençlerbirliği 30 32
13. Denizlispor 30 32
14. Kayserispor 30 31
15. Konyaspor 30 30
16. Malatyaspor 30 29
17. Çaykur Rizespor 30 29
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 33 89
2. Man City 33 66
3. Leicester City 33 58
4. Chelsea 33 57
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 33 49
8. Sheffield United 33 48
9. Burnley 33 46
10. Tottenham 32 45
11. Everton 32 44
12. Newcastle 33 43
13. Southampton 33 43
14. Crystal Palace 33 42
15. Brighton 33 36
16. West Ham 33 31
17. Watford 33 28
18. Aston Villa 33 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 33 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 34 73
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 34 54
6. Getafe 34 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Athletic Bilbao 34 48
9. Valencia 34 47
10. Granada 34 47
11. Osasuna 34 45
12. Levante 34 43
13. Real Valladolid 34 39
14. Real Betis 34 38
15. Deportivo Alaves 34 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 34 28
20. Espanyol 34 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@