banner209

28.06.2020, 12:09 358

Milli Mücadele döneminde Eskişehir basını

1864 tarihli Vilâyat Nizamnamesine göre her merkezde bir matbaa açılması, Anadolu’da basının yerleşmesini sağladı. Özellikle 1919- 1922 tarihleri arasında Anadolu’da Milli Mücadeleyi destekleyen pek çok yerel gazete neşredildi. Bu gazetelerin amacı; halkın moral değerlerini yükseltmek, kara propagandaya karşı koymak ve Kuva-yı Milliye hakkında haberler vermekti. İşgal altındaki şehirlerde çıkarılan gazeteler türlü zorluklara maruz kalmaktaydı. Bazıları da işgale uğramamış yerlerde basılarak gizlice dağıtılmaktaydı.

Anadolu Ajansı, Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmadan 17 gün önce 6 Nisan 1920'de Mustafa Kemal Atatürk direktifiyle Halide Edip Adıvar ve Yunus Nadi Abalıoğlu tarafından kuruldu. TBMM'nin çıkardığı ilk yasaları duyurdu. Milli Mücadele'nin her aşamasında faal olarak görev aldı. Yine Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi de genel anlamda Milli Meclis’in sesi olmuştur. Bunun yanı sıra İstanbul ve Anadolu basınında Milli Mücadele karşıtı gazeteler de yayınlanmaktaydı.

Milli Mücadele aleyhinde yayın yapan İstanbul gazetelerinin başında, Ali Kemal´in Peyam-ı Sabah´ı, Refii Cevat´ın Alemdar´ı, Refik Halit´in Aydede ve Sabah gazeteleri sayılabilir. 

İstiklal Savaşının 5 büyük savaşından 3’ü Eskişehir topraklarında gerçekleşmiştir. Atatürk, bu büyük mücadeleye topyekûn katılan Eskişehir’i sözleriyle övmüştür: "Eskişehir’i ve Eskişehirlileri çok iyi tanırım. Milli mücadele yıllarında büyük vatanseverlik ve büyük cesaretle mücadelemizin daima yanında olmuş, bu mücadeleye çok geniş yardımlarda bulunmuşlardır. Gördüğüme göre halk aydın ve faaldir. Toprak verimlidir. Az zamanda zayiatı telafi ve fedakârlıklarıyla iftihar edecektir.”

Bu yazımızda derleyebildiğimiz kadarıyla Milli Mücadele döneminde Eskişehir’de yayınlanan gazeteleri sunacağız.

İstikbal : 21 Temmuz 1920 (Sahibi ve sorunlu müdürü Hasan Basri Bey.) 
Önceleri 400 adet basılan gazetenin tirajı İsmet Paşa’nın himayesiyle 700’e kadar çıkmıştır. . Müdafaa-i Hukuk savunucusu.

Yeni Dünya :  30 Ağustos 1920 (Sahibi Arif Oruç Bey.) Yeşil Ordu’nun politik nitelikteki yayın organı idi. Gazete yayımına Eskişehir’de son verdikten sonra Ankara’da Seyyare-i Yeni Dünya adı ile çıkarıldı. (Çerkez Ethem yanlısı) 

Nimet Gazetesi : 22 Mart 1908 (Sahibi Hafız M. Nazif. Zeytûnzade Sadık Efendi’nin isteği ve maddi yardımlarıyla.) Başyazarı Mehmet Burhanettin. Hürriyet ve İtilaf Partisin yanlısı. Haftada 3 kez yayınlanmaktaydı. 

Eskişehir : 12 Temmuz 1910 (Sahibi dava vekili Takiyüddin)  Haftada 2 kez çıkmaktaydı.       ( Her Şeyden Bahs Eden Osmanlı Gazetesidir ) İttihat ve Terakki yanlısı, Müdafaa-i Hukuk savunucusudur. 

Hakikat : 7 Şubat 1911 ( Anadolu Sesleri ) (Sahibi: Mestan İsmail. Hakkı Tarık (Us) başyazar, Mestan İsmail, Takiyüddin ve Ahmet Agayef yazar olarak görev yapmıştır. İttihat ve Terakki yanlısıdır. 

Metanet : 8 Mart 1912 (Sahibi Mehmed Burhaneddin )   Haftada 3 kez çıkmaktaydı. Hürriyet ve İtilaf Partisin yanlısıdır.

Kurultay : 9 Haziran 1915 (Halkın Hukukunu Müdafaa Eder) (Sahibi İdris Vehbi)  Haftada 1 kez çıkmaktaydı.

Karacahisar: (Eskişehir Civarının Haftada Bir Çıkan Resmi Gazetesi): 

Ahrar : 2 Eylül 1919; (Sahibi; Mehmet Fahreddin (Gökey) ) 

Eskişehir’de Sakarya : 15 Kasım 1925 (Sahibi; Osman (Işın) Bey ve Ali Ulvi Bey) Cumhuriyet Halk Fırkası’nın yayın organıdır. Başyazarı Hasan Basri Bey’dir. 

Millet: Meclis İdare Başkatibi Kamil Bey’dir.

Resmi Eskişehir: Eskişehir Sancağı resmi yayın organıdır. (Müdafaa-i Hukuk yanlısıdır.)

Arkadaş: Mustafa Nuri (Sosyalizm yanlısıdır.)

Hatif : Çerkez  Kulübü yayını

Nevzat:  Bursalı Sedat Hakkı (Sahibi Bursalı Sedat Hakkı, Büyük Zaferden sonra Yunanistan İskeçe kaçmış, Bakanlar Kurulu kararıyla Nisan 1924’te vatandaşlıktan çıkarılmıştır.

Musavver Kaval: 1920 Mizah dergisidir.

Yeni Türkiye : 1923’te yayınlandı.

Azm ü Emel : 4 Ocak 1916  Sahibi Kenan Turgut, sorumlu müdürü ise H. Sami’dir. Haftalık gazetedir. 

İşçi, İmdat ve Köylü adlı gazeteler de yayınlanmıştır.
 

Yorumlar (0)
16°
açık
Namaz Vakti 13 Temmuz 2020
İmsak 03:44
Güneş 05:34
Öğle 13:09
İkindi 17:05
Akşam 20:33
Yatsı 22:15
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 31 66
2. Trabzonspor 31 62
3. Sivasspor 32 57
4. Beşiktaş 31 53
5. Galatasaray 32 52
6. Alanyaspor 32 51
7. Fenerbahçe 32 50
8. Gaziantep FK 31 41
9. Antalyaspor 32 41
10. Göztepe 32 39
11. Kasımpaşa 31 36
12. Gençlerbirliği 32 36
13. Malatyaspor 31 32
14. Denizlispor 31 32
15. Çaykur Rizespor 31 32
16. Kayserispor 31 31
17. Konyaspor 31 30
18. Ankaragücü 32 29
Takımlar O P
1. Hatayspor 33 63
2. Erzurum BB 33 59
3. Adana Demirspor 33 58
4. Akhisar Bld.Spor 33 57
5. Bursaspor 33 56
6. Fatih Karagümrük 33 53
7. Altay 33 51
8. Keçiörengücü 33 47
9. Ümraniye 33 44
10. Giresunspor 33 44
11. Menemen Belediyespor 33 43
12. İstanbulspor 33 40
13. Balıkesirspor 33 38
14. Altınordu 33 36
15. Boluspor 33 30
16. Osmanlıspor 33 27
17. Adanaspor 33 21
18. Eskişehirspor 33 12
Takımlar O P
1. Liverpool 35 93
2. Man City 35 72
3. Chelsea 35 60
4. Leicester City 35 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 35 55
7. Sheffield United 35 54
8. Tottenham 35 52
9. Arsenal 35 50
10. Burnley 35 50
11. Everton 35 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 35 43
14. Crystal Palace 35 42
15. Brighton 35 36
16. West Ham 35 34
17. Watford 35 34
18. Bournemouth 35 31
19. Aston Villa 35 30
20. Norwich City 35 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 35 80
2. Barcelona 36 79
3. Atletico Madrid 36 66
4. Sevilla 36 66
5. Villarreal 35 57
6. Getafe 35 53
7. Athletic Bilbao 36 51
8. Real Sociedad 35 51
9. Valencia 36 50
10. Granada 35 50
11. Osasuna 36 48
12. Levante 36 43
13. Real Betis 36 41
14. Real Valladolid 36 39
15. Eibar 36 39
16. Celta de Vigo 36 36
17. Deportivo Alaves 35 35
18. Leganés 36 32
19. Mallorca 36 32
20. Espanyol 36 24

Gelişmelerden Haberdar Olun

@